Publikime

N? k?t? bibliografi janë listuar 3217 artikuj të kritikës letrare të botuar në faqet e gazetës “Drita” gjatë periudhës 1961-1990. Shoq?rizimi i ngjarjeve me shifrat konkrete t? botimeve t? artikujve për let?rsin? shqipe n? lidhje me zhanret dhe vet? individualitetet kritike, ndihmon p?r t? receptuar pik?pamjen kritike ashtu si ajo e p?rthyen realisht let?rsin?. Sintetizimi i informacionit t? skeduar p?r ?do vit na jep mund?sin? t? kuptojm? q?ndrueshm?rit?, dominancat dhe prirjet e perceptimit kritik lidhur me let?rsin? dhe artet. T? dh?nat paraqesin p?rthyerjen konkrete n? shifra mbi kritik?n kushtuar botimeve letrare n? gjuh?n shqipe dhe kritik?n kushtuar let?rsis? bot?rore, ardhur n? gjuh?n shqipe p?rmes p?rkthimit. Shp?rndarja e k?tyre artikujve sipas z?rave kritik? q? p?rfshijn? zhanret e b?n analiz?n m? t? detajuar dhe p?rfundimet m? t? sakta. Bibliografia përfshin artikujt m? t? r?nd?sish?m q? lidhen drejtp?rs?drejti me aspektin kritik ndaj let?rsis? dhe formave t? zhvillimit t? saj, ndaj politikave ndikuese t? pushtetit q? b?hen orientim i detyruar p?r zhvillimin letrar, nga r?nd?sia e objektit trajtues t? artikullit etj. K?sisoj mund t? konsiderohet nj? relativitet n? p?rzgjedhjen e artikujve, pasi kjo është bërë n? funksion t? lidhjes s? tyre me let?rsin?, duke patur parasysh format e shkrimeve kritike t? koh?s. Ndaj ?sht? i kuptuesh?m nj? marzh gabimi n? num?rtimet e tyre sipas viteve.

N? k?t? botim historiko-analitiko-krahasues të kritikës së botuar në faqet e gazetës “Drita” gjatë periudhës 1961-1990, jan? marr? n? konsiderat? rreth 3217 artikuj gjithsej, 2908 artikuj kritikë, pjesë e fragmente letrare për letërsinë shqipe dhe 319 artikuj kritikë,pjesë e fragmente letrare kushtuar letërsisë botërore. N? baz? t? ndarjeve tematike dhe specifike jan? b?r? p?rgjith?simet e rastit. Për disa nga periudhat më të rëndësishme,që lidhen me lëvizjet në mendimin kritik, sidomos novatorizmi, janë përzgjedhur për çdo vit artikujt që kanë në fokus letërsinë, si dhe vetë pjesët letrare në poezi dhe prozë. Artikujt kritikë të përzgjedhur, të cilët janë ve?uar sipas gjykimit nga artikujt e tjerë që kanë natyrë të papërcaktuar, apo që janë të natyrës së reportazhit, reflektohen në fund të studimit, duke plotësuar pjesën e dytë të tij, me bibliografinë e artikujve të përzgjedhur. Në thelb kjo është një bibliografi tematike, e para në llojin e saj, si përligje ndaj të gjitha dukurive të vëzhguara dhe analizuara në këtë punim. Ky botim u realizua nën kujdesin e dekanit t? Fakultetit t? Historis? dhe të Filologjis? Prof.dr. Sabri Laçi dhe n?n drejtimin e Prof.as.dr. Edlira Macaj, me ekspertiz? n? fushat e teoris? s? let?rsis?, kritik?s dhe antropologjis? kulturore. Nga ana e departamentit të Letërsisë dhanë ndihm?n e vyer profesionale Prof.dr.Dhurata Shehri, n? cil?sin? edhe të ideatores s? projektit edhe të z?vend?sdekanes së fakultetit, Prof.dr. Persida Asllani, përgjegjëse e departamentit t? Let?rsis?, si dhe Dr. Loreta Loli,pedagoge dhe specialiste n? fush?n e Bibliotekonomis?

Ky studim synon të hedhë dritë mbi ndikimin e gazetës Drita në formësimin e kulturës shqiptare të asaj kohe, duke analizuar ndërveprimin midis letërsisë, kinematografisë dhe medias si mjet komunikimi ideologjik. Media, përmes gazetës "Drita", ka luajtur një rol kyç në formësimin e një segmenti të opinionit publik (edukatorë, intelektualë të fushës së kulturës kryesisht) për kinematografinë shqiptare të realizmit socialist gjatë periudhës së diktaturës komuniste në Shqipëri. Edhe pse ndikimi i saj mbi vendimmarrjen direkte të kineastëve mund të ketë qenë i kufizuar, "Drita" u shndërrua në një mekanizëm të fuqishëm propagandistik që ushqente opinionin publik dhe njëkohësisht ushtronte dhe imbante në presion permanent krijuesit e letërsisë dhe arteve. Roli i gazetës Drita si propaganduese e parimeve të realizmit socialist dhe mbrojtëse e vijës ideologjike të Partisë në pushtet u manifestua në dy mënyra kryesore: së pari, përmes promovimit të normave ideologjike dhe glorifikimit të veprave që i përmbushnin ato; së dyti, përmes kritikës së ashpër dhe ndëshkimit moral e profesional të çdo devijimi nga kornizat e caktuara. Artikujt e publikuar në "Drita" shpesh shërbenin si udhëzime indirekte për kineastët, duke ofruar një pasqyrë të qartë mbi atë që pritej nga arti dhe kultura, e duke dekurajuar çdo tendencë për eksperimente artistike që nuk përputheshin me ideologjinë zyrtare. Studimi është realizuar nga pedagoget e Departamentit të Gazetarisë dhe të Komunikimit Dr. Raimonda Nelku dhe Prof.Asoc. Dr. Loreta Zela (Axhami).