Duke marrë në shqyrtim p?rthyerjen e let?rsis? n? fokusin e kritik?s në gazet?n “Drita”, si nj?ra prej gazetave m? t? r?nd?sishme t? komunikimit kritik masiv gjatë realizmit socialist në Shqipëri, ky projekt ndjek zhvillimet, prirjet e let?rsis? s? koh?s, kufizimet dhe, sidomos, orientimet me baz? ideologjike q? i mvisheshin letërsisë.
N? k?t? udh?tim historiko-analitiko-krahasues të kritikës së botuar në faqet e gazetës “Drita” gjatë periudhës 1961-1990, jan? marr? n? konsiderat? rreth 3217 artikuj gjithsej, 2908 artikuj kritikë, pjesë e fragmente letrare për letërsinë shqipe dhe 319 artikuj kritikë,pjesë e fragmente letrare kushtuar letërsisë botërore. N? baz? t? ndarjeve tematike dhe specifike jan? b?r? p?rgjith?simet e rastit. Për disa nga periudhat më të rëndësishme,që lidhen me lëvizjet në mendimin kritik, sidomos novatorizmi, janë përzgjedhur për çdo vit artikujt që kanë në fokus letërsinë, si dhe vetë pjesët letrare në poezi dhe prozë.
Artikujt kritikë të përzgjedhur, të cilët janë ve?uar sipas gjykimit nga artikujt e tjerë që kanë natyrë të papërcaktuar, apo që janë të natyrës së reportazhit, reflektohen në fund të studimit, duke plotësuar pjesën e dytë të tij, me bibliografinë e artikujve të përzgjedhur. Në thelb kjoështë një bibliografi tematike, e para në llojin e saj, si përligje ndaj të gjitha dukurive të vëzhguara dhe analizuara në këtë punim. Kuptohet se, nga vlerësimi dhe përzgjedhja e artikujve mund edhe të ketë një marzh të vogël gabimi në lëvizjet numerike,të cilin punimet e ardhshme në këtë fushë mund ta saktësojnë.
Gjatë periudhës së regjimit komunist në Shqipëri (1945-1990), jeta kulturore dhe intelektuale ishte nën kontrollin dhe ndikimin e ideologjisë komuniste. Censura dhe autocensura luajtën një rol kyç në përcaktimin e asaj që mund të krijohej, publikohej apo promovohej në fushën e artit, kulturës dhe medias. Në këtë kuadër, gazeta kulturore "Drita" dhe Kinostudio "Shqipëria e Re" u pozicionuan si dy shtylla thelbësore të propagandës shtetërore në kulturë, duke reflektuar ideologjinë komuniste në dy forma të ndryshme, por komplementare: fjalën e shkruar dhe imazhin viziv.
Gazeta "Drita" shërbeu si një forum për kritikën letrare dhe artistike, ku shkrimet dhe analizat promovonin vlerat e realizmit socialist dhe mesazhet politike të kohës. Ajo ishte një instrument që jo vetëm përcillte por edhe mbështeste direktivat e pushtetit, duke ndikuar thellë në perceptimin e publikut mbi letërsinë dhe artet. Nga ana tjetër, Kinostudio "Shqipëria e Re" funksionoi si platforma vizuale kryesore për të transmetuar propagandën përmes kinematografisë, duke krijuar një narrativë të orkestruar që pasqyronte ndryshimet politike, shoqërore dhe ekonomike të periudhës.
Studimi mbështetet në kombinimin e metodave shkencore sasiore e cilësore me atë krahasuese. Gjithashtu është bërë desk research për t’u qasur burimeve dhe dokumentacionit të dorës së parë, siç janë gazeta Drita periudha 1961-1990, filmografia që i korespondon të njëjtës periudhë (202 filma); dokumenta nga Arkivi Qendror i Shtetit, Dosje të Ministrisë së Arsimit dhe Kulturës, Arkivi Qendror i Filmit Shqiptar.
Janë shfletuar mbi 1600 numra të gazetës Drita të botuara në harkun kohor 1961-1990. Kjo periudhë ndahet në 6 nën-periudha me qëllim që të kapen ndryshimet. (Këtu i referohemi pleniumeve të KQPPSH dhe direktivave të tyre për ndryshimet dhe specifikat e çdo periudhe, për të identifikuar ngjarjet si pika kthese brenda specifikave të kuadrit kohor të dhënë.)
Ndër të tjera janë analizuar edhe 586 artikuj të zhanreve të ndryshme mbi çështje të artit, kulturës dhe filmit artistik shqiptar si dhe janë realizuar edhe 10 intervista të strukturuara në disa nivele: ish-redaktorë dhe gazetarë të gazetës Drita, kineastë, zyrtarë të ish KQPPSH, apo me gazetarë bashkëpunëtorë të gazetës Drita, studiues të medias.